نابينايى بر آنچه ما آن را ياد كرديم به خاطر شباهت آشكارى كه با بحث ما دارد استعاره اى نيكوست پس براى كسى كه در به دست آوردن مطالب فكرى مىكوشد سزاوار است كه نفس خويش را مغلوب نسازد و آن را مجبور نكند در كارهايى بكوشد كه از به دست آوردن آن ناتوان است بلكه نفس را باز گرداند چنان كه صاحب شتر شترش را بر مىگرداند اين بازگرداندن نفس به خاطر رعايت مصلحت او و نگهداريش از نابينايى به وسيلهء اكراه است چنان كه خداوند شتر ، شتر خود را كه در بيابان مىچرد مواظبت مىكند و آن را از خسته شدن نگهدارى مىنمايد چون پس از آن كه او را برگرداند و دوباره به چرا ببرد نشاطش كاملتر و ميلش به خاطر تجديد شدن قدرت و نشاط نيروها صادقتر مىشود ( اشتهاى صادق به خوراك دارد نه كاذب ) . اگر كسى بگويد : كه دو اشكال متوجّه اين تفسير مىشود : 1 - محقّقا بازگرداندن دو طرف مىخواهد باز گرداننده و باز گرداننده شده و نفس نمىشود كه باز گردانندهء خود باشد و چون نفس باز گرداننده است لازم است كه باز گردانده شده غير از خود نفس باشد 2 - اكراه نيز و طرف مىخواهد اكراه كننده و اكراه شده ، و اين تصوّر كه نفس اكراه كنندهء خود باشد نادرست است گوييم كه : پاسخ از اشكال اول اين است كه باز گردانندهء نفس خود نفس است از آن نظر كه مصلحت آن را تعقل مىكند و بازگردانده شده نيز همان نفس است به اين اعتبار كه در حالت ناتوانى نفس ، ابزار او ضعيف است و به آن مطلب در كتاب آسمانى اشاره شده است : اى مؤمنان خودتان و خاندانتان را از آتش دوزخ نگاه داريد ، زيرا آن كه به نفس نگهدارى را مىدهد خود نفس است از آن لحاظ كه مصلحتش و آنچه را انجامش لازم است تعقل مىكند ، و آن كه نگهدارى را مىگيرد نيز خود نفس است از آن جهت كه نفس به آنچه مصلحتش در آن است تمكَّن و قدرت دارد و آن منافات با اوّلى ندارد « يعنى دهنده و گيرنده اگر چه نفس است امّا به دو اعتبار مىباشد » . و پاسخ اشكال دوّم اين است كه اكراه كنندهء نفس ، خود نفس مىباشد از آن نظر كه آنچه را شايستهء انجام دادن است تعقل مىكند و اشتباه خود را ادراك مىنمايد پس اكراه شده نيز خود نفس است از آن جهت كه قدرت بر تصرّف دارد . فايده - اگر قلوب را بر نيروهاى فكر كننده به اعتبارى و بر نيروى متخيّله به اعتبارى ديگر حمل كنيم و بازگرداننده آن نيروها را بر نفس ناطقه حمل نماييم و اكراه كننده را بر